Triết lý giáo dục, đích đến là ta muốn đào tạo ra con người như thế nào?

NGUYỄN KHÁNH TRUNG

(GDVN) - Khi bàn về mục tiêu của một hệ thống giáo dục nghĩa là tìm đáp án cho câu hỏi muốn đào tạo ra mẫu người học sinh lý tưởng sau khi tốt nghiệp phổ thông thế nào?

LTS: Mỗi nền giáo dục dựa trên một hệ triết lý giáo dục có ảnh hưởng mang tính quyết định đến nội dung, phương pháp dạy và học.

Vậy thử hỏi, mẫu người mà Việt Nam muốn đào tạo chuẩn là như thế nào trong khi “triết lý giáo dục” nước ta vẫn đang là câu hỏi gây nhiều tranh cãi.

Hôm nay, trong kỳ đầu về chủ đề “triết lý giáo dục”, TS.Nguyễn Khánh Trung hiện đang làm việc tại Viện nghiên cứu phát triển giáo dục (IRED), TP.Hồ Chí Minh đem đến cho độc giả cái nhìn tổng quan về khái niệm “triết lý giáo dục”.

Tòa soạn trân trọng giới thiệu cùng độc giả.

Triết lý và giáo dục

Nói đến khái niệm “triết lý giáo dục” là nói tới triết và giáo dục.

Triết gia là những chuyên gia làm việc, suy tư trên các ý tưởng, các khái niệm. Họ phân tích, xếp loại, truy vấn hay tạo ra các khái niệm mới dựa trên cơ sở lý tính, sự chặt chẽ của phép logic.

Triết học là mẹ của các khoa học vì khoa học nào cũng cần sự chặt chẽ, biện chứng, lý tính và tinh thần truy vấn. Giáo dục cũng là khoa học, ngành có đối tượng là con người nên lại càng cần sự soi sáng của triết học.

Như vậy, khái niệm “triết lý giáo dục” ám chỉ những suy tư, những truy vấn mang tính triết lý trên mọi khía cạnh của giáo dục, là việc “đặt vấn đề trên tất cả những gì chúng ta biết và chúng ta tin trong giáo dục” (Reboul, 1989, tr.13).

Học sinh Pháp học thêm thế nào?

NGUYỄN KHÁNH TRUNG (VIỆN IRED)

TTO - Ở Pháp trước đây, chuyện dạy thêm học thêm cũng tràn lan, trở thành “thị trường” béo bở cho nhiều người, gây bức xúc cho xã hội. 

Yếu chỗ nào học thêm chỗ đó

Tuy nhiên từ thời Bộ trưởng giáo dục Xavier Darcos tới nay, người Pháp đã cải cách theo hướng "trả công việc của nhà trường về cho nhà trường". Trong bài viết này, tôi sẽ nói về cách làm cụ thể trong ngôi trường mà các con tôi đang theo học hiện nay diễn ra như thế nào.

Trong năm học rồi, con trai đầu đang học lớp 4 đã học thêm 2 buổi, còn con trai thứ ba đang học lớp 1 thì phải học thêm nhiều hơn, nhưng hình thức học thêm không theo kiểu Việt Nam. Tôi đặt câu hỏi về vấn đề này với cô giáo của cháu, sau đây xin lược ghi nội dung trả lời của cô như sau:

Trong lớp, nếu giáo viên phát hiện cháu nào đó có vấn đề cần kèm riêng thì trước hết giáo viên đó sẽ nói chuyện và đề xuất với phụ huynh cho cháu học thêm ngoài giờ học chính thức. Nếu phụ huynh đồng ý, giáo viên sẽ trình bày với ban giám hiệu về kế hoạch học thêm của cháu. Tùy mức độ vấn đề của cháu để nhà trường có kế hoạch. Thường là có ba mức độ như sau:

Ở mức độ nhẹ với những vấn đề không quan trọng, chẳng hạn học sinh chưa biết cách tra cứu từ điển, cháu có thể được kèm bởi một tình nguyện viên (thường là những người đã làm trong lĩnh vực văn hóa và giáo dục, đã về hưu, tự nguyện cộng tác với nhà trường), việc kèm thêm chỉ diễn ra một vài lần, khi vấn đề của cháu được giải quyết thì dừng lại.

Mức độ thứ hai phổ biến nhất là các học sinh gặp khó khăn với các môn học như toán, tiếng Pháp, khoa học... Trong trường hợp này, chính giáo viên đứng lớp là người dạy thêm cho học sinh. Ở trường của con tôi, các giáo viên thường đề nghị phụ huynh đưa học sinh đến trường trước 30 phút để cô giáo kèm riêng cho cháu. Thời lượng học thêm này tùy mức độ vấn đề của học sinh, lúc nào giáo viên thấy cháu hết gặp khó khăn thì dừng lại.

Mức độ thứ ba là những học sinh có những vấn đề thuộc về thể trạng, tâm lý, chẳng hạn những trường hợp trẻ chậm phát triển, thì ban giám hiệu nhà trường, giáo viên đứng lớp (có khi là cả các giáo viên khác đã từng dạy cháu), cha mẹ của học sinh và chuyên gia tâm lý phải họp lại để phân tích và lên kế hoạch giúp cháu. Nếu cần thiết, chuyên gia tâm lý sẽ can thiệp hoặc lập hồ sơ đề nghị cấp quản lý giáo dục địa phương cử chuyên gia được đào tạo đến kèm riêng cho cháu trong các giờ học. Những trường hợp học sinh này thường được quan tâm một cách đặc biệt, những buổi họp nhiều bên thường được triệu tập theo yêu cầu của giáo viên đứng lớp dựa trên nhu cầu của học sinh.

Ngoài ra trường học còn tổ chức một buổi trong tuần (ở trường của các con tôi là vào chiều thứ ba), để học sinh nào có nhu cầu thì đăng ký và được các tình nguyện viên kèm làm bài tập ngay tại trường.

Nghĩa là chuyện dạy thêm vẫn được duy trì tại Pháp (cũng như ở Phần Lan và các nước khác mà tôi đã thấy), điều này thuộc trách nhiệm của nhà trường, dựa trên nhu cầu của từng học sinh, được tổ chức trong nhà trường và không liên quan gì đến tiền bạc. Giáo viên đứng lớp thường là người khởi xướng, đề nghị kế hoạch dạy thêm, vì chính giáo viên này là người am hiểu về từng học sinh của mình.

A Room of One’s Own : l’apprentissage au féminin

RÉSUMÉ

L’objectif de ce colloque est d’aborder la problématique de l’apprentissage au féminin selon les différentes disciplines dont il peut être l’objet, à savoir la littérature, l’histoire et l’histoire de l’art, mais aussi le droit, la linguistique, les études du genre ainsi que les sciences de l’éducation. Le colloque s’inscrit dans le cadre du projet Médias au féminin dirigé par Greta Komur-Thilloy (université de Haute-Alsace) et Hélène Barthelmebs (université Paul Valéry).

Argumentaire

L’objectif de ce colloque est d’aborder la problématique de l’apprentissage au féminin selon les différentes disciplines dont il peut être l’objet, à savoir la littérature, l’histoire et l’histoire de l’art, mais aussi le droit, la linguistique, les études du genre ainsi que les sciences de l’éducation. Le colloque s’inscrit dans le cadre du projet Médias au féminin dirigé par Greta Komur-Thilloy (Université de Haute-Alsace) et Hélène Barthelmebs (Université Paul Valéry). 

Le point de départ de notre réflexion est Virginia Woolf, prise comme symbole de l’engagement dans la question féminine, car elle aborda la place et l’éducation des femmes dans la société. Son œuvre militante Une chambre à soi décrit la lutte menée par les femmes pour leur indépendance, afin d’obtenir une considération sociale. Comme elle, ce colloque se propose d’offrir un parcours sur l’histoire littéraire des femmes pour qu’il puisse revendiquer le rôle culturel des femmes. Sous cet angle, l’apprentissage féminin est envisagé comme une formation intellectuelle, puisqu’il revendique le désir des femmes à évoluer intellectuellement et artistiquement aux côtés des hommes.

La littérature est ainsi le point de départ de cette réflexion, car elle consacre à l’apprentissage un espace privilégié, à savoir le genre du roman de formation au féminin. Même si une certaine attention à la formation de la psychologie féminine était déjà présente dans Pamela de Richardson, le roman d’apprentissage au féminin se développa ensuite grâce à l’œuvre de Charlotte Brontë, Jane Eyre. Plus récemment, l’intérêt pour la thématique a été relevé par d’autres disciplines et, en particulier, la naissance des études de genre, à partir des années 60, est fondamentale dans cette perspective.

Dans le champ politique et social, l’apprentissage au féminin constitue également un espace de réflexion fortement contemporain, comme le démontrent les nombreuses conférences de l’ONU sur ce sujet entre les années 1975 (Conférence de Mexico) et 2000 (Conférence de New York). Bien que le féminisme soit aujourd’hui l’objet d’études de plusieurs disciplines, l’apprentissage au féminin reste encore, quant à lui, un sujet à approfondir.

En effet, quel rôle joue l’apprentissage dans le parcours de l’émancipation de la femme ? Voici la question fondamentale que ce colloque pose, puisque la formation représente le parcours des femmes vers la liberté, l’autonomie financière, sociale et culturelle.

Afin de proposer des pistes de réflexion pertinentes, plusieurs axes thématiques sont susceptibles de répondre à cette problématique.

Giáo dục chưa làm được sứ mạng khai sáng

Kim Yen phong van Ho Thieu Hung


Nguyên là giám đốc sở Giáo dục đào tạo TP.HCM, từng là người thầy nhiều năm đứng trên bục giảng, hơn ai hết ông cảm nhận rõ những thất bại của giáo dục, và coi chấn hưng giáo dục là món nợ suốt đời mình. Nên dù đã nghỉ hưu, ông vẫn cùng đồng nghiệp ở viện Nghiên cứu giáo dục thực hiện những nghiên cứu sâu và toàn diện hơn, hướng tới một nền giáo dục khai minh.

- Theo ông, những xói mòn, đổ vỡ trong các thang giá trị, sự xuống cấp của đạo đức xã hội và tội ác tràn lan phải chăng có nguyên nhân từ bệnh chạy theo thành tích, coi nhẹ khoa học nhân văn, coi nhẹ giáo dục cái đẹp và cái thiện?

Đổ mọi cái tệ hại cho bệnh chạy theo thành tích (phải gọi là sự dối trá mới đúng tên) là không đúng đâu. Chủ nghĩa cá nhân còn ghê gớm hơn. Mất tính người còn khủng khiếp hơn nữa. Einstein – nhà vật lý hàng đầu thế giới – từng cho rằng: “Dạy cho con người một chuyên ngành thì chưa đủ, anh ta tuy có thể trở thành một cái máy khả dụng nhưng không thể trở thành một con người với đầy đủ phẩm giá. Anh ta phải được dạy để có một ý thức sống động về cái gì là đẹp và cái gì là thiện. Nếu không, với kiến thức chuyên môn hoá của mình, anh ta chỉ giống như một con chó được huấn luyện tốt hơn là một con người được phát triển hài hoà. Anh ta cần phải học để hiểu những động cơ của con người, hiểu những ảo tưởng và nỗi thống khổ của họ để tìm được một thái độ ứng xử đúng đắn với từng con người đồng loại của mình cũng như đối với cộng đồng”. Sự đổ vỡ sâu xa bên trong của nhiều mối quan hệ xã hội hiện nay là do lòng người thiếu tính người. Giáo dục của chúng ta đã coi trọng cung cấp học vấn hơn là dạy văn hoá làm người. Do vậy nhiều người có học vấn cao nhưng lại sống vô văn hoá. Trong cộng đồng người vô văn hoá mà tiếc thay có vẻ như ngày một đông lên, quan niệm “cái có lợi cho mình là cái tốt” đã thành tiêu chí duy nhất trong ứng xử, trong đánh giá mọi sự vật – hiện tượng, thành điểm tựa biện minh cho mọi cái xấu, cái ác mình làm đối với người khác, với cộng đồng. Đó còn là nguồn gốc của xung đột, của chiến tranh.

7 LỜI KHUYÊN QUÝ BÁU CỦA TỶ PHÚ WARREN BUFETT

 *Khi Buffett nói, hãy dừng mọi thứ lại và lắng nghe.
Warren Buffett là ...một trong những nhà đầu tư tài ba nhất mọi thời đại.
Ông cũng nằm trong danh sách những người giàu nhất thế giới với tài sản lên đến 72 tỷ USD.
Những lời khuyên của Buffett đã trở thành bài học quý giá đối với rất nhiều người trên thế giới.
Dưới đây là 7 điều 'nhà hiền triết xứ Omaha' khuyên bạn nên đầu tư càng nhiều càng tốt.

1. Chính bạn
"Đầu tư càng nhiều vào bản thân mình càng tốt, bạn là tài sản lớn nhất của chính mình cho đến thời điểm này" - Warren Buffett
Bạn sẽ không bao giờ có được khoản lợi nhuận nào tốt hơn trong cuộc sống so với khi bạn thực sự đầu tư vào chính mình. Sau đây là một vài cách giúp bạn kiếm được nhiều nhất từ việc đầu tư của mình.
2. Duy trì sức khỏe trong ba lĩnh vực sau: trí tuệ, cơ thể, tinh thần
"Bạn chỉ có một bộ óc và một cơ thể. Và nó sẽ tồn tại suốt đời. Bạn có thể dễ dàng bắt chúng hoạt động hết công suất trong nhiều năm. Nhưng nếu bạn không chăm sóc bộ óc và cơ thể đó, 40 năm sau chúng sẽ hỏng hóc giống như chiếc xe hơi". - Warren Buffett
Tất cả đều bắt đầu từ đây. Bạn cần cháy hết mình, nếu không bạn sẽ không thể nào tận dụng tối đa cuộc sống của mình.
Điều này không có gì khó khăn hay tốn kém thời gian. Chỉ cần bạn lưu ý về việc cải thiện bản thân. Dưới đây là một vài cách làm đơn giản:
Trí óc: đọc một cuốn sách (thậm chí chỉ 1 trang sách một ngày), tạp chí và cập nhật các ý tưởng.
Cơ thể: tập thể dục ( cho dù chỉ trong 7 phút), ăn các thực phẩm tốt cho sức khỏe, uống nhiều nước và có một giấc ngủ ngon vào buổi tối.
Tinh thần: cầu nguyện (cho dù bạn có theo tôn giáo nào đó hay không) hoặc đơn giản chỉ cần nói "cảm ơn" và đối xử tốt với mọi người. Bạn cũng thể viết ra một danh sách những điều mình cảm thấy trân trọng và biết ơn.
3. Nuôi dưỡng các thói quen tích cực và thực hiện chúng hàng ngày
"Các chuỗi thói quen quá nhẹ để cảm nhận cho đến khi chúng quá nặng để bị phá vỡ" - Warren Buffett
Bạn cảm thấy tuyệt vời hơn như thế nào trong những ngày bạn làm điều gì đó tốt đẹp cho chính mình?
Có thể đó là ngày mà bạn tập thể dục hoặc là khi bạn thực sự tập trung vào công việc. Ngày đó diễn ra suôn sẻ hơn phải không?
Bạn có thể có được điều này mỗi ngày. Vấn đề chỉ là quyết định xem bạn muốn làm gì và thực hiện chúng.
Khởi đầu nhỏ. Hãy quyết định một thói quen tích cực mà bạn có thể bắt đầu làm hôm nay và làm điều đó. Ngày mai bạn lại tiếp tục làm điều này thêm một lần nữa. Khi đã làm chủ một thói quen, bạn có thể sử dụng nó để có được những ngày tốt đẹp trong cuộc sống.
4. Không ngừng học hỏi
Một trong những bí quyết tuyệt vời nhất để đạt được thành công của Warren Buffett là không ngừng học tập. Charlie Munger, Phó chủ tịch tập đoàn Berkshire Hathaway đã từng nói về người đồng nghiệp huyền thoại như sau:
"Warren Buffett đã trở thành nhà đầu tư giỏi hơn rất nhiều kể từ ngày tôi gặp ông ấy và tôi cũng vậy. Nếu chúng tôi bị đóng băng ở giai đoạn nào đó với kiến thức chúng tôi có, thì kết quả có thể sẽ tồi tệ hơn nhiều. Vì vậy, cuộc chơi là tiếp tục học tập, và tôi không nghĩ mọi người sẽ tiếp tục học theo người không thích quá trình học tập."
Hầu hết mọi người nghĩ rằng việc học kết thúc sau khi họ ra trường. Nhưng cuộc sống là quá trình học tập liên tục và có rất nhiều cách để bạn làm điều đó như:
Tham dự các hội thảo, hội nghị và các cuộc họp.
Tham dự các khóa học online miễn phí.
Nói chuyện với mọi người và đặt ra các câu hỏi cho họ (hãy nghe nhiều hơn nói).
Nghiên cứu thứ gì đó bạn quan tâm.
Đi du lịch.
5. Ở bên cạnh những người xuất sắc
"Tốt hơn là bạn nên giao du với những người giỏi hơn mình. Chọn những cộng sự có hành vi tốt hơn bạn và bạn sẽ bị cuốn theo hướng đó." - Warren Buffett
Người ta nói rằng bạn là trung bình cộng của 5 người mà bạn dành nhiều thời gian với họ nhất. Nói cách khác, những người bạn dành thời gian cùng sẽ ảnh hưởng tới con người mà bạn trở thành.
Hãy nhìn những người trong cuộc sống của bạn ngay bây giờ và tự hỏi những câu hỏi sau:
Họ đang giúp bạn trở nên tốt hơn hay tệ hơn?
Hầu hết họ tích cực hay tiêu cực?
Bạn cảm thấy tốt hơn hay tệ hơn khi ở cạnh họ?
Nếu có ai đó ảnh hưởng tiêu cực tới bạn, hãy gạt họ sang một bên (hoặc hạn chế tối đa thời gian dành cho họ). Điều này có vẻ rất khó khăn nếu đó là một thành viên trong gia đình hoặc đồng nghiệp, nhưng nếu muốn trở thành phiên bản tốt nhất của mình, bạn phải hành động.
6. Hãy dành thời gian để tìm hiểu bản thân
"Tôi dành rất nhiều thời gian mỗi ngày chỉ để ngồi và suy nghĩ. Điều này rất không phổ biến ở các doanh nghiệp Mỹ. Tôi đọc và suy nghĩ nhiều hơn trong khi đưa ra những quyết định bốc đồng ít hơn hầu hết những người kinh doanh khác. Tôi làm điều đó vì tôi thích cuộc sống như vậy." - Warren Buffett.
Thời gian của bạn là vô cùng giá trị và quý báu. Hãy dành chút thời gian tìm hiểu rõ hơn về bản thân mình. Những hoạt động sau có thể giúp bạn tìm ra mình thực sự là ai:
Thiền định (ngay cả khi bạn nghĩ mình không thể thiền được).
Tập yoga.
Viết vài trang nhật ký vào buổi sáng.
Tìm những hoạt động mà bạn yêu thích (và thực hiện chúng).
7. Làm những điều bạn yêu thích
"Đến thời điểm bạn phải làm những điều mình muốn. Làm công việc mà bạn yêu thích. Bạn sẽ nhảy ra khỏi giường vào buổi sáng. Tôi nghĩ rằng bạn sẽ phát điên nếu tiếp tục làm công việc mà mình không thích chỉ vì bạn nghĩ nó sẽ khiến hồ sơ của bạn đẹp hơn. Như thế chẳng khác nào để dành 'sex' đến khi già" - Warren Buffett
Bạn chỉ có một cuộc đời để sống, tại sao không sống hết mình với nó?
Đầu tư vào chính bản thân mình nhiều nhất có thể, và bạn sẽ thấy lợi ích thu về vượt qua cả những điều bạn mơ ước.


Nguon: https://www.facebook.com/longchaucusy.ho/posts/911797385632694

Thư mời tham dự buổi trao đổi học thuật "Nghiên cứu so sánh nhận thức của phụ huynh về con trẻ, mục tiêu và phương thức thực hành giáo dục gia đình giữa Pháp và Việt Nam hiện nay"

Trung tâm Nghiên cứu Giới và Xã hội

Tp. Hồ Chí Minh, ngày 12 tháng 5 năm 2016

Thư mời tham dự buổi trao đổi học thuật

"Nghiên cứu so sánh nhận thức của phụ huynh về con trẻ, mục tiêu và

phương thức thực hành giáo dục gia đình giữa Pháp và Việt Nam hiện nay"

Kính thưa quý đồng nghiệp, thân hữu và các bạn sinh viên,

Trung tâm nghiên cứu Giới và Xã hội (GAS) trường Đại học Hoa Sen sẽ tổ chức buổi trao đổi học thuật  "Nghiên cứu so sánh nhận thức của phụ huynh về con trẻ, mục tiêu và phương thức thực hành giáo dục gia đình giữa Pháp và Việt Nam hiện nay" do TS. Nguyễn Khánh Trung trình bày.

Thời gian: 9:00 đến 11:00 ngày thứ ba 24/05/2016

Địa điểm: Phòng 309, lầu 3, Trường Đại học Hoa Sen - Số 8 Nguyễn Văn Tráng, Quận 1, TP.HCM

Ngôn ngữ sử dụng: Tiếng Việt. Vào cửa tự do.

Xin vui lòng bấm vào đường link dưới đây để đăng ký tham dự:

http://goo.gl/forms/JCUUXThlXH

Tóm tắt nội dung

Gia đình là nơi đầu tiên và quan trọng nhất trong quá trình hình thành nhân cách một con người, là khúc đường đầu tiên đưa cá thể hội nhập vào xã hội, đóng dấu ấn sâu đậm trên căn tính của mỗi cá nhân cũng như góp phần tạo ra và duy trì những tập tính chung của cả xã hội. Hằng ngày trong nước xuất hiện nhan nhản những hiện tượng tiêu cực liên quan đến giới trẻ từ các vụ thảm sát một cách tàn bạo của những thanh niên mới lớn, đến chuyện học sinh đánh nhau ngoài đường, trong lớp học,… Khi những vụ việc như thế xảy ra một cách thường xuyên và phổ biến, thì chúng đã trở thành những «hiện tượng xã hội» (Durkheim, 2010) cần phải suy nghĩ và nghiên cứu. Trong bối cảnh và ý thức như thế, chúng tôi đã tiến hành dự án nghiên cứu so sánh này để tìm định dạng nhận thức và quan niệm của các phụ huynh, đặc biệt của những bà mẹ, về con trẻ, về mục tiêu và phương pháp giáo dục con cái, cũng như tìm định dạng những mô thức thực hành giáo dục con cái hằng ngày của họ...

Câu chuyện của người tự học

VƯƠNG TRÍ NHÀN

1. Lời khuyên đầu tiên.

Ở trường đại học ra, sau khi thu xếp được một chỗ làm việc tàm tạm, cái việc mà một thanh niên tự trọng hiện nay phải lo đầu tiên, theo tôi chưa phải là lo học thạc sĩ rồi lần lên tiến sĩ... mà là học để có được một ngoại ngữ có thể sử dụng tự do và trước tiên, dư sức đọc các tài liệu chuyên môn.

Mỗi khi có dịp trò chuyện với các bạn trẻ, lời khuyên đầu tiên tôi muốn nói - nếu như được yêu cầu có một lời khuyên - đơn giản như vậy. Đây là kinh nghiệm tự học của tôi, mà cũng là điều tôi rút đúc được, qua nhiều thành bại của các đồng nghiệp.