Suy nghĩ về một bài báo

Nguyen Khanh Trung

Ðọc bài “Nếu bạn đang học cao học: đừng xem bảng điều tra này” đăng trên Viettimes ngày 13/11/2007. Tôi không mấy ngạc nhiên về kết quả của cuộc điều tra, nhưng lại hết sức ngạc nhiên về cách thức điều tra và lập luận của tác giả bài báo Sơn Khê. Theo tôi thì chính những gì tác giả quan niệm, thể hiện thông qua bài báo lại phản ánh ngay chính vấn đề của giáo dục Việt Nam hơn là kết quả trả lời của những người bị điều tra. Ðiều này thể hiện qua một số điểm chính dưới đây. 


Quan niệm về chất lượng giáo dục


Trước hết là quan niệm về khái niệm “chất lượng giáo dục” của tác giả bài báo. Tác giả Sơn Khê đã làm một điều tra kiểu trắc nghiệm trí nhớ, rồi sử dụng kết quả thu được để bàn về chất lượng giáo dục ở bậc sau đại học. Nghĩa là đối với tác giả, người giỏi hay dở là người nhớ nhiều hay ít, nhớ chính xác hay không các sự kiện cụ thê, điều này có đúng không ?

Giới thiệu lý thuyết xã hội học curriculum[1]

       

Nguyễn Khánh Trung

«Après le pain, l’éducation est le premier besoin d’un peuple – Sau lương thực, giáo dục là nhu cầu thứ nhất của một dân tộc » (Danton Georges Jacque, 1759 – 1794).

Danton, nhà triết học người Pháp đã phát biểu ý tưởng trên từ thế kỷ 18, nhưng đến nay vẫn luôn có tính thời sự, đặc biệt rất có ý nghĩa trong hoàn cảnh nước ta hiện nay. Xét trên tổng thể, giáo dục là thiết chế cung cấp cho xã hội vốn nhân sự, mà yếu tố con người và tri thức luôn đóng vai trò quyết định sự hưng thịnh của một quốc gia, nhất là trong thời kinh tế tri thức ngày nay. Trên bình diện cá nhân, giáo dục là « đường đi » đưa cá thể hội nhập vào xã hội, cũng như giúp cá thể thăng tiến trên đường đời…

Ý thức được tầm quan trọng của giáo dục, từ khi Ðổi mới, Ðảng và Nhà nước đã xem giáo dục là “quốc sách hàng đầu”, ngân sách dành cho giáo dục tăng lên, hệ thống các trường lớp, đặc biệt là trường đại học được mở rộng, số lượng học sinh, sinh viên tăng nhanh vv. Phải nói rằng chưa bao giờ giáo dục trở thành đề tài thu hút mạnh mẽ sự quan tấm của tất cả xã hội như hiện nay. Các vấn đề về giáo dục trở thành những đề tài nóng bỏng, được tranh luận hàng ngày trên các phương tiện truyền thông cũng như trong các hội nghị, hội thảo. Nhiều chuyên gia, nhà giáo cho rằng giáo dục của chúng ta hiện nay đang « khủng hoảng"[2]. Rất nhiều ý kiến đã mổ xẻ các vấn đề của giáo dục và đề nghị nhiều phương án khắc phục cũng như đưa ra nhiều kế sách phát triển, vv. Thế nhưng, nhìn chung cho đến nay, các căn bệnh của giáo dục không những không thuyên giảm mà có chiều hướng ngày càng trầm trọng hơn làm cho cả xã hội bức xúc lo lắng. Chúng ta có vẽ đang bí lối trong việc đi tìm cho giáo dục một hướng đi thích hợp.

Người Viêt Nam giúp người Việt Nam

Tố Phương GIÁO SƯ TIẾN SĨ TRẦN THANH VÂN

“Tôi tự hào vì người VN đã giúp được người VN”!

“Giáo sư Tiến sĩ Trần Thanh Vân là một nhà khoa học, một nhà giáo dục và là một nhà văn hóa lớn” – Hầu hết những người chúng tôi tiếp xúc đều có cùng một nhận xét như thế về GS Trần Thanh Vân. Vì sao người đàn ông trên 60 tuổi, có vóc dáng nhỏ bé và luôn nở nụ cười đôn hậu ấy lại được nhiều người yêu mến, thậm chí khâm phục như thế? Bên cạnh nhiều lý do, có lẽ điều khiến ông có một hấp lực to lớn với mọi người lại chính từ việc “tôi muốn đóng góp lâu dài cho Việt Nam, quê hương tôi”! Từ cậu bé mồ côi đến nhà khoa học lớn: Cha mẹ mất sớm, cậu thiếu niên quê ở Đồng Hới, Quảng Bình đã tự ý thức rằng chỉ có bằng chính ý chí tự lực của mình mới có thể vươn lên bằng người. Giữa những năm trung học cơ sở cậu phải ra Huế trọ học, buổi trưa ăn cơm hàng cơm quán, tối về nhà ăn cơm tháng. Gia cảnh càng khó khăn, cậu càng cố gắng vươn lên học tập, để rồi năm 1953 cậu nhận được học bổng sang Pháp du học.

Trật tự giao thông phải được xem xét từ mặt xã hội

 Nguyễn Khánh Trung

(VietNamNet) - Phải chăng những vấn đề giao thông hiện nay như nạn kẹt xe, tai nạn và sự mất trật tự đang phản ánh điều gì đó trong xã hội? Những biện pháp giải quyết được đề nghị hiện nay trên báo chí và trong các nghị trường có đủ để giải quyết vấn đề tận căn? Xin giới thiệu ý kiến của bạn đọc Nguyễn Khánh Trung (Pháp) bàn về vấn đề giao thông ở nước ta.

Hình ảnh đập vào mắt chúng ta thường ngày là cảnh lưu thông loạn xạ trong các thành phố lớn, xe hai, ba, bốn bánh chen chúc nhau, chẳng ai nhường ai, bất chấp luật lệ giao thông. Cái giá phải trả của sự loạn xạ này là tai nạn giao thông và kẹt xe. Theo thống kê chính thức, ở nước ta hiện nay, trung bình khoảng 33 người chết vì tai nạn giao thông mỗi ngày. Cứ nhìn xuống mặt đường từ Ðồng Nai về TP.HCM, sẽ thấy đầy dẫy những vết vôi trắng đánh dấu những tai nạn đã xảy ra. Nhìn mà rợn tóc gáy! Chưa kể những vụ tai nạn này làm thương tật hàng trăm người mỗi ngày mà đa số là người trẻ, để lại gánh nặng cho gia đình và xã hội.

L’université dans la société vietnamienne actuelle...

Nguyễn Khánh Trung

(tóm tắt luận án tiến sĩ)



L’objectif de notre étude est de mettre en relief les « manières », par lesquelles la société en général et les dirigeants vietnamiens en particulier forment les individus à travers le curriculum de l’enseignement universitaire (les contenus, les programmes, les pratiques pédagogiques, les modalités d’organisation pédagogique et administrative, les finalités poursuivies, etc..). A travers notre recherche, nous trouvons que l’université apparaît comme un instrument de reproduction de l’idéologie, des valeurs, des normes des dirigeants et aussi comme une institution assurant la transmission des connaissances scientifiques et des compétences professionnelles des étudiants. La fonction de reproduction de l’idéologie provient des dirigeants tandis que la fonction de transmission des savoirs et des compétences est influencée par les acteurs socioéconomiques. Ces deux fonctions ne se rencontrent donc pas dans une conjonction éducative harmonieuse, car la première fonction domine la deuxième. Cela engendre des problèmes dans l’université actuelle.

Mots clés : université / curriculum / politisation / centralisation / contradiction / parti communiste /société / enseignant / dirigeant / étudiant / offre de formation / demande sociale.

Chính sách tập quyền và chính trị hoá thông qua việc thiết lập và cơ cấu chương trình đào đại học

Thanh Hải

Trong bài “Hiện tượng đồng phục tư tưởng trong sinh viên hiện nay’’ tôi đã nói về mục tiêu, chức năng và nhiệm vụ của giáo dục đại học Việt Nam trên những nét chung. Trong bài này, tôi sẽ thử phân tích chương trình đào tạo ở bậc học này để định hình những phương thức mà các nhà lãnh đạo thực hiện nhằm cụ thể hoá những mục tiêu đặt ra thông qua quy trình thiết lập và sự phân bố kiến thức trong các chương trình đào tạo.

Từ khi thực hiện chính sách Ðổi mới (kể từ Ðại hội Ðảng lần thứ VI, 1986), để theo kịp những biến đổi kinh tế, xã hội, các nhà lãnh đạo thấy cần phải từ bỏ mô hình đào tạo theo lối Liên Xô cũ và thay vào là mô hình đào tạo theo “tín chỉ’’ ^[1] phỏng theo các nước “tư bản ’. Theo mô hình mới này, lộ trình đào tạo đại học được phân thành hai giai đoạn: đại cương và chuyên ngành. Chương trình của mỗi giai đoạn là một tập hợp các môn học đã được lượng hoá bằng đơn vị tín chỉ mà sinh viên phải hoàn tất trong một thời hạn nhất định trước khi được xét thi hoặc làm luận văn tốt nghiệp. Ưu điểm của mô hình đào tạo này là sinh viên có quyền chủ động chọn lựa môn học, sắp xếp thời gian học thích hợp cũng như có thể dễ dàng chuyển đổi ngành hoặc trường học tuỳ theo điều kiện của họ, nó cũng kích thích các trường có thể cạnh tranh cũng như dễ dàng hợp tác với nhau. Tuy nhiên khi áp dụng vào Việt Nam, các nhà làm chương trình đã cải biến nhằm làm “phù hợp với tình hình’’, đã tạo ra loại mô hình thứ ba thường gọi là “bán tín chỉ’’, nghĩa là lưng chừng giữa mô hình tín chỉ và niên chế. Mô hình lỡ cỡ này đang được áp dụng trong hầu hết các trường đại học hiện nay và làm nảy sinh nhiều vấn đề đáng bàn.

Hiện tượng đồng phục tư tưởng trong sinh viên hiện nay

Thanh Hải

Hiện tượng

Tựa đề bài viết là câu nói của một người bạn tôi nhận xét về tình trạng rập khuôn tư tưởng của sinh viên hiện nay. Bạn tôi là giảng viên của một trường đại học, trong kỳ thi cuối học kỳ I năm học 2005-2006 vừa qua, anh yêu cầu sinh viên làm bài bình luận với câu hỏi mở có nội dung: “Với tư cách là sinh viên xã hội học, bạn suy nghĩ gì về những thay đổi trong xã hội Việt Nam hiện nay?’’ Ý của anh là muốn sinh viên trình bày những phân tích và bình luận cá nhân xung quanh những biến chuyển trong xã hội Việt Nam hiện tại dưới lăng kính xã hội học, sau khi các em đã học các lý thuyết qua quá trình hình thành ngành khoa học vốn gắn liền với những biến chuyển xã hội này. Thế nhưng anh đã một phen ngạc nhiên khi phải đọc hàng trăm bài làm của sinh viên tương tự nhau với những lời lẽ kiểu “chủ nghĩa tụng ca”, những câu lặp đi lặp lại đại thể: “Dưới sự lãnh đạo sáng suốt và tài tình của Ðảng, chúng ta đã đạt được những tiến bộ về mọi mặt...”; “Lịch sử nhân loại đã biến chuyển qua năm giai đoạn từ cộng sản nguyên thủy...”; “Chúng ta đang sống trong giai đoạn quá độ tiến lên chủ nghĩa cộng sản...”, v.v. và v.v. Trong các bài làm rất hiếm hoi những bình luận riêng của sinh viên cũng như vắng bóng những phân tích liên hệ đến các lý thuyết xã hội học ngoài Marx.